آسمان نماها

آسمان نماها محیط هایی کاملا شگفت انگیز هستند. گنبد آسمان نماها، ادراک انسان را به گونه ای تحریک می کند که هیچ طراح دیگری نمی تواند به روشی دیگر این کار را انجام دهد. ما درباره ی تجربه ی فوق العاده ی واقعیت مجازی زیاد می شنویم، اما آسمان نما همچنان به عنوان محبوب ترین محیط برای تجربه ی فضاهای مجازی و همچنین  محیطی شگفت انگیز که ما می توانیم برای آموزش و سفری هیجان انگیز به کهکشان های بسیار دور در آنجا دور هم جمع شویم، جایگاه خود را حفظ کرده است.

 

 

طراحی آسمان نما نیز، هم از نظر معماری و هم چشم انداز بصری دارای محاسبات ریاضی چالش برانگیز است. برای دهه ها، تکنولوژی آسمان نما واقعا چیزی بیش از پروژکتورهای سوراخ دار نبود. پروژکتور کروی یا “توپ ستاره ای” را در وسط محیط اطراف مخاطبان قرار داده و آسمان شب را در گنبد بالای سر مخاطبان نمایش می دادند. این کار برای نمایش آسمان شب همان طور که از دید ناظر زمینی دیده می شود مناسب بود.

با این حال، برای ایجاد یک تجربه ی رنگی و واقعی از کیهان از دیدگاه های متفاوت، نیاز به قدرت محاسباتی بالا و طراحی کامپیوتری (CAD) داریم. در سال ۱۹۹۷، مایلس گوردون(Myles Gordon)، معاون رئیس آموزش و پرورش در موزه ی تاریخ طبیعی آمریکا، و کارتر امارت(Carter Emmart)، مدیر شبیه ساز نجومی، هنگامی که تصمیم گرفتند اطلاعات علمی دیجیتالی خود را به یک پروژکتور دیجیتالی اضافه کنند، صنعت آسمان نما را تغییر دادند. تکنولوژی دیجیتال این امکان را فراهم آورده تا مخاطبان و صفحه نمایش گنبدی به هم نزدیک تر شوند تا بتوانند سفری شگفت انگیز در کیهان را از طریق شبیه سازی دینامیکی تجربه کنند. چشم انسان میدان دیدی در حدود ۱۹۰ درجه افقی و ۱۲۰ درجه عمودی دارد. آسمان نمای بازسازی شده ی هیدن (Hayden ) در موزه تاریخ طبیعی آمریکا، زاویه ۳۶۰ درجه افقی و ۱۶۰ درجه عمودی دارد. این آسمان نما به عنوان بزرگترین شبیه ساز واقعیت مجازی در جهان نامیده شده است.

 

طراحی از داخل و خارج

طراحی تکنولوژی سمعی و بصری همه جانبه،  درباره ی ایجاد یک تجربه خارجی از زاویه  درون ذهن بیننده است. یک طراح از زاویه داخل ساختمان طراحی می کند. زمانی که طراحان تئاترهای چشمگیر را طراحی می کنند، آنها به فضاها و اشکال هندسی فکر می کنند، به عنوان مثال یک کره در یک کره، یک کره در یک مکعب، یک سطح حلقوی خمیده(مانند مارپیچ) در یک مکعب و غیره. البته، هرچه شکل هندسی پیچیده تر باشد، تلفیق تکنولوژی ها، جریان هوا، جایگاه مخاطبان، ورودی ها و خروجی چالش برانگیزتر می شود. در طراحی آسمان نما شما معمولا با بخشی از یک کره که در یک پوشش مربعی است سروکار دارید، بنابراین در نهایت با گوشه های کوچکی روبرو می شوید که باید تجهیزات را در آنجا قرار دهید. به همین دلیل است که همکاری موثر معماران و مهندسان در پروژهایی از این دست بسیار مهم است تا با یکدیگر مدلی جامع طراحی کنند.

 

 موارد زیر برای طراحی ضروری هستند:

برای یک تجربه ی منحصر بفرد، باید مجموعه ای از اصول را که از نقطه نظر مخاطبان در نظر گرفته می شود فراهم کنیم و فضا را با توجه به محل ورودی، خروجی، مقدار شیب، و جایی که قرار است تجهیزات را قرار دهیم ـ تا حداقل مقدار اخلال در بینایی تماشگران به وجود آورد ـ طبقه بندی کنیم. هر سالن آسمان نما داستان متفاوتی را نقل می کند. بنابراین نمی توان پرسید” بهترین زاویه ی شیب برای موفقیت آسمان نما کدام است؟”  باید مجموعه ای از فعالیت ها را انجام داد تا به طرحی با شکل هندسی، شیب و ابعداد مطلوب در رابطه با محتوای نمایش و فضایی که قرار است آسمان نما در آنجا ساخته شود دست یافت. برخی از موارد مهم برای طراحی آسمان نما عبارتند از:

آکوستیک (پژواک شناسی) و روشنایی

فضاهای کروی آنچه را که اثر گنبد نامیده می شود ایجاد می کنند. گنبد بازتابنده ای کروی است که نور را مانند یک چراغ متمرکز می کند. این اثر برای صدا هم صدق می کند. صدایی که در یک قسمت از گنبد ایجاد می شود می تواند به شکلی متمرکز در قسمت دیگری از گنبد شنیده شود. به همین دلیل است که ما از ورقه های آلومینیوم سوراخ دار با مواد مخصوص صوتی در پشت صفحات استفاده می کنیم، بنابراین صدایی که به سمت گنبد می آید دوباره به جای دیگری منکعس نمی شود. البته هنوز می توانید صدایی که به صورت صندلی به صندلی منتقل می شود را دریافت کنید، که به وسیله ی آن  می توانید گفتگویی را از انتهای دیگر آسمان نما بشنوید. این آلودگی صوتی می تواند تا حدودی با تعیین جرم صوتی مناسب برای دیواره ی داخلی آسمان نما و خصوصا برای تجهیزات داخل آن جبران شود.

نکته دیگر این است که نور در داخل متمرکز شده و باعث ایجاد یک “درخشش” در صفحه گنبد می شود. رنگ سبز به خصوص به دلیل جایی که در طیف رنگی دارد اصلا رنگ مناسبی نیست و البته نشانه های خروجی معمولا سبز هستند. به همین دلیل است که باید تلاش کرد نشانه های خروج را دور از لبه ی صفحه نمایش قرار دهیم و همچنین اگر از نظر استانداردهای محلی قابل قبول باشد، از نشانه های قرمز به جای سبز استفاده کنیم.  وقتی که در حال تکمیل ساخت هستید لازم است به این موارد و نشانه ها فکر کنید.

سیستم آب پاش

نصب آب پاش اطفاء حریق نیز یکی دیگر از چالش های طراحی آسمان نما است. بر طبق قانون لازم است آب پاش ها به صورت فوقانی و در بالای سر نصب شوند، اما اگر آب پاش های شما به صفحه نمایش برخورد کنند نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. علاوه بر این آب پاش ها باید فاصله ی مناسبی از بازدیدکنندگان داشته باشند. در آسمان نمای موریسون (Morrison) کالیفرنیا، آپ پاش ها به صورت فواره ای قرار داده شده اند تا آب به صورت مناسب تا فاصله ی مطلوب پخش شود.

هوا

ایجاد جریان هوا در گنبد نیز یک مشکل است زیرا مانند آب پاش ها نمی توان شبکه های تهویه را وسط صفحه نمایش قرار داد و اگر اجازه دهیم هوا از یک صفحه ی سوراخ دار جریان یابد، صفحه نمایش بارها لکه دار خواهد شد.   با این حال برای رسیدن به جریان هوا در تئاترهای بزرگ، سیستم تهویه ضروری است زیرا به تداخل های حرکتی کند کمک می کند. به عنوان مثال وقتی که شما در یک قطار هستید و قطار روبروی شما شروع به حرکت می کند تداخل حرکتی به وجود می آید. به همین دلیل است که مردم در محیط های بزرگ و بسته دچار احساس تهوع می شوند. برطبق منحنی واکنش انسان، اگر فضای این محیط ها را خنک کنیم احساس تهوع کاهش می یابد.

بنابراین باید با همکاری مهندسان مکانیک و الکترونیک سیستم تهویه ای طراحی شود که هوا را در بالای سر مخاطبان به گردش در آورده و احساس تهوع را به حداقل رساند.

شیب گنبد

آسمان نماهای قدیمی تر در یک “گوی آسمانی” که به شکل آسمان شب ساخته شده بود مدل سازی می شدند. این به این معنی است که این گوی ها همتراز مخاطبان بودند و دید مناسبی نداشتند. اما در آسمان نماها برای اینکه میدان دید کافی باشد، باید ارتفاع بین چشم مخاطب و لبه ی گنبد بین ۱۸۰ تا ۲۵۰ سانتی متر باشد.

امروزه با استفاده از تکنولوژی های صوتی و تصویری، آسمان نماها به سمت گنبدهای شیب دار حرکت کرده اند که افق دید و مخاطبان را به هم نزدیک تر و زاویه ی دید مناسب تری را فراهم می کنند.

بیشتر بخوانید:

یک آسمان نما از چه اجزایی تشکیل شده است؟

کاربردهای مختلف آسمان نما

 

منبع: TEECOM

مترجم: لیلا رضایی

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *